Yurt dışından faiz, kira, temettü ya da serbest meslek geliri alan biri, o ülkede Türkiye ile yapılmış çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasından yararlanmak istediğinde karşısına hep aynı soru çıkar: “Türkiye’de mukim olduğunuzu gösterin.” Bunun yolu, Türk vergi idaresinden alınan mukimlik belgesidir. Belge, sizin o yıl Türkiye’de yerleşik olduğunuzu ve dünya genelindeki gelirleriniz üzerinden Türkiye’de vergilendirildiğinizi gösterir.
Başvuru usulü Gelir İdaresi Başkanlığının 20/12/2013 tarihli ve ÇVÖA/2013-1 sayılı Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları Sirkülerinde düzenlenmiş. Dilekçe örnekleri de bu sirkülerin ekinde.
Belgeyi kim düzenliyor
Sirküler yetkiyi başvuranın durumuna göre üçe ayırıyor:
| Yetkili makam | Kimin belgesini düzenler |
|---|---|
| Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı | Yalnızca kendi mükellefleri |
| Ankara, Antalya, Bursa, İstanbul, İzmir, Kocaeli ve Trabzon Vergi Dairesi Başkanlıkları | Kendilerine bağlı vergi dairelerinde sürekli mükellefiyeti olanlar ile bölgelerinde oturan ve sürekli mükellefiyeti olmayan T.C. uyruklu gerçek kişiler |
| Gelir İdaresi Başkanlığı (Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Daire Başkanlığı) | Bütün yabancı uyruklu gerçek kişiler, belgeyi Avusturya, İsviçre veya Suudi Arabistan makamlarına verecek olanlar ve ilk iki gruba girmeyen diğer herkes |
Sirküler 2013 tarihli; o günden bu yana bakanlığın adı da değişti, Maliye Bakanlığı bugün Hazine ve Maliye Bakanlığı. Hangi birime başvuracağınızdan emin değilseniz bağlı olduğunuz vergi dairesine sormak en kısa yoldur.
Dilekçe ve ekleri
Kim başvurduğuna göre istenen belgeler değişiyor:
- Tam mükellef T.C. uyruklu gerçek kişiler (kollektif, adi ve komandit şirket ortakları da dahil): sirkülerin EK-1’indeki dilekçe.
- Tam mükellef tüzel kişiler: EK-2’deki dilekçe.
- Yabancı uyruklu gerçek kişiler: EK-3’teki dilekçe, ikamet tezkeresi örneği ve EK-4’teki “Mukimlik Belgesi Talep Eden Yabancılar İçin Soru Formu”.
Belgeyi geçmiş bir yıl için istiyorsanız, o yıl Türkiye’de oturduğunuzu gösteren belgenin aslı da gerekiyor. Sirküler bunun için herhangi bir ilçe nüfus müdürlüğünden alınacak Adres Bilgileri Raporunu gösteriyor. Bu rapor Ekim 2007’den sonraki dönemler için verilebiliyor.
EK-1 dilekçesinde ne yazıyor
Dilekçe kısa. Hangi ülkenin makamlarına verileceği, o ülkeyle yürürlükteki anlaşmadan yararlanmak istediğiniz ve hangi yıl için mukimlik istediğiniz yazılıyor. Belgenin İngilizce ve Türkçe düzenlenmesi isteniyor. Altına ad soyad, imza, tarih, vergi kimlik ya da T.C. kimlik numarası, adres, telefon ve e-posta geliyor. Belge bu adrese taahhütlü postayla gönderiliyor, o yüzden adresin güncel olması önemli.
Dilekçenin ikinci kısmı bir tablo. Yurt dışından elde edilen ya da edilecek gelir için şu dört bilgi isteniyor:
- gelirin türü (gayrimenkul geliri, ticari kazanç, temettü, faiz, gayrimaddi hak bedeli, ücret, emekli maaşı gibi),
- hangi dönemde elde edildiği,
- yurt dışında kimden elde edildiği, unvan ya da ad soyad ve açık adresle,
- yurt dışında tahakkuk eden ya da tahsil edilen gayrisafi tutar.
Tutar sütunu boş bırakılamıyor. Tutarı bilmiyorsanız, neden bilinemediğini ayrı bir yazıyla açıklamanız isteniyor. Aynı ülke için birden fazla belge de alınabiliyor, ama bunun için o ülkede farklı kişilerden gelir elde ediyor olmanız ve bunun tabloda görünmesi gerekiyor.
Başlıkta Gelir İdaresi Başkanlığına yapılan başvurularda “GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞINA/ANKARA” yazılıyor. Vergi Dairesi Başkanlıklarına yapılan başvurularda ise ilgili başkanlığın adı ve ili yazılıyor.
İnternetten başvuru
Dilekçe Gelir İdaresinin interaktif vergi dairesinden de verilebiliyor. Bu sistem bugün Dijital Vergi Dairesi adıyla çalışıyor. İdarenin kılavuzunda “Mukimlik Belgesi Talebi Dilekçesi” ekranı iki adım ve bir özetten oluşuyor:
Birinci adım
Belgenin gönderileceği adres seçiliyor. Sistemde kayıtlı olmayan bir adres de girilebiliyor. Belge yurt dışındaki bir adrese de istenebiliyor.
İkinci adım
Kâğıt dilekçedeki tablonun aynısı dolduruluyor: gelirin türü, ülke, yıl ya da dönem, geliri ödeyen kişi ve adresi, gayrisafi tutar ve para birimi. Birden fazla ülke ve yıl eklenebiliyor. Kılavuza göre İsviçre seçilip gelir türü faiz ya da temettü olduğunda ek belge yükleme alanı açılıyor. Azerbaycan, Yunanistan, Suudi Arabistan, Avusturya ve İsviçre seçildiğinde ekranda ayrıca bilgi notu çıkıyor.
Özet
Bilgiler kontrol edilip onaylanıyor, telefona gelen SMS koduyla talep gönderiliyor. Sonrası “İşlem Durumlarım ve Sonuçları” altındaki “Dilekçelerim” bölümünden izleniyor.
Yurt dışı geliriniz olmadan da belge isteyebilirsiniz. Bunun için ekrandaki ilgili kutu işaretlenip gerekçe yazılıyor, ülke ve yıl yine seçiliyor.
Azerbaycan ve Yunanistan için ek adımlar
Azerbaycan makamlarına verilecek belgede, Azerbaycan Vergiler Bakanlığının DTA formu beş adet olarak hazırlanıyor. F bölümü dışındaki kısımları başvuran dolduruyor ve belge beş nüsha düzenleniyor. Yunanistan için ise sirkülerin EK-5’indeki Yunanca formun ilgili bölümleri doldurulup Türk makamlarının vereceği mukimlik belgesiyle birlikte Yunan makamlarına veriliyor.
Başvuruyu geciktiren hatalar
- Tablodaki gayrisafi tutarı boş bırakıp gerekçe yazısı eklememek.
- Geçmiş yıl için belge isterken Adres Bilgileri Raporunu koymamak.
- Dilekçeyi yanlış makama yazmak. Örneğin yabancı uyruklu bir kişinin bölge vergi dairesi başkanlığına başvurması.
- Belgenin gideceği adresi eski bırakmak. Belge taahhütlü postayla geliyor.
Ters yön: Türkiye’de gelir elde eden yabancılar
Başka bir ülkede yerleşik olup Türkiye’den gelir alanlar, anlaşmadan yararlanmak için kendi ülkelerinin makamlarından mukimlik belgesi alıyor. Belgenin aslı ve noterden ya da o ülkedeki Türk konsolosluğundan onaylı Türkçe tercümesi vergi dairesine ya da ödemeyi yapıp vergi kesen vergi sorumlusuna veriliyor. Sirkülere göre belge verilmezse anlaşma yerine Türk iç mevzuatı uygulanıyor.
Sorular
Belge hangi dilde veriliyor?
EK-1 dilekçe örneği belgenin İngilizce ve Türkçe düzenlenmesini istiyor.
Yurt dışından henüz gelir almadım, yine de başvurabilir miyim?
Evet. Dilekçedeki tabloya elde edilecek gelir yazılabiliyor. İnternet başvurusunda ise yurt dışı geliri olmayanlar için ayrı bir kutu ve gerekçe alanı var.
Kaynaklar
- Gelir İdaresi Başkanlığı, Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları Sirküleri / 3, ÇVÖA/2013-1, Mukimlik Belgesi, 20/12/2013 (gib.gov.tr)
- Aynı sirkülerin ekleri: EK-1 T.C. uyruklu gerçek kişiler için dilekçe örneği, EK-2, EK-3, EK-4, EK-5 (gib.gov.tr)
- Gelir İdaresi Başkanlığı, İnteraktif Vergi Dairesi Kılavuzu, 14.2.5 Mukimlik Belgesi Talebi Dilekçesi (ivd.gib.gov.tr)
Son kontrol: 23 Ekim 2026